5 bệnh chó Phốc sóc hay gặp và cách phòng ngừa từ sớm

Năm nhóm bệnh chó Phốc sóc (Pomeranian) hay gặp là xẹp khí quản, bệnh xương khớp, bệnh tim, rối loạn tiêu hóa và bệnh nội tiết như suy giáp. Phần lớn đều có dấu hiệu sớm. Ở Bánh Bò, trại Pom tại TP.HCM nhân giống theo chuẩn FCI từ 2012 và là thành viên VKA, người nhân giống đồng thời là bác sĩ thú y. Bài này viết từ góc nhìn đó: bệnh nào thật sự hay gặp, dấu hiệu nào phải đi khám ngay, và vài lời khuyên phổ biến trên mạng mà ba mẹ nên bỏ qua.

Phòng bệnh ở Pom chủ yếu là phát hiện sớm. Không có món ăn hay loại hạt nào giúp bé tránh được bệnh di truyền.

Pom ho khàn như ngỗng kêu có phải bị xẹp khí quản?

Rất có thể. Tiếng ho khô, khàn như ngỗng kêu, nặng hơn khi bé phấn khích, uống nước hoặc bị dây cổ kéo là dấu hiệu điển hình của xẹp khí quản. Bệnh xảy ra khi các vòng sụn khí quản yếu đi và dẹt xuống, làm hẹp đường thở. Các giống chó nhỏ như Pom dễ mắc, thường lộ rõ từ tuổi trung niên.

Nhìn bên ngoài thì không thấy được. Bác sĩ thú y cần chụp X-quang, có khi phải chụp hoặc soi lúc bé đang thở mới thấy đoạn khí quản bị xẹp. Ho nhẹ, lâu lâu mới có một lần cũng nên đi khám để có kết quả làm mốc theo dõi về sau.

Bé thở rít, há miệng thở, lưỡi hoặc nướu tím tái thì phải đưa đến phòng khám thú y ngay. Đây là ca cấp cứu. Trên đường đi, giữ bé yên, để chỗ thoáng mát và không ôm siết vùng cổ ngực; những việc này không thay được việc khám.

Ở nhà, ba mẹ làm được vài việc rõ ràng. Dắt bé bằng yếm đeo ngực thay cho vòng cổ. Giữ bé ở cân nặng vừa phải, vì mỡ thừa làm đường thở thêm chật. Tránh để bé hít khói thuốc, khói nhang hay nước hoa xịt gần. Mùa nóng ở TP.HCM, cho bé ra ngoài lúc sáng sớm hoặc chiều mát, vì thở dồn dập do nóng làm khí quản yếu bị kích thích nhiều hơn.

Chân Pom mảnh, có cần cho uống canxi hay ăn canh xương không?

Không cần, và không nên. Hạt dành cho đúng giai đoạn tuổi của bé đã có canxi và phốt pho theo tỷ lệ cân đối. Tự bổ sung canxi, nhất là ở chó con đang lớn, có thể làm lệch tỷ lệ khoáng và hại cho xương thay vì giúp xương chắc. Xương các loại thì tụi mình không cho bé ăn, vì xương nấu chín dễ vỡ thành mảnh sắc; nước hầm xương lại béo, dễ làm bé đau bụng.

Chế độ ăn ở trại đơn giản: bé dưới 6 tháng ăn 2 cử mỗi ngày và chỉ ăn hạt; sau 6 tháng có thể chuyển sang 1 cử mỗi ngày và tăng lượng hạt. Lượng mỗi cử theo hướng dẫn trại đưa khi ba mẹ đón bé.

Bệnh xương khớp hay gặp ở Pom là trật xương bánh chè và gãy xương do té ngã. Trật xương bánh chè thường liên quan đến di truyền và cấu trúc chân. Dấu hiệu dễ thấy là bé đang chạy bỗng co một chân sau lên, nhảy lò cò vài bước rồi lại chạy bình thường. Thấy vậy, ba mẹ đưa bé đi khám để bác sĩ đánh giá mức độ.

Gãy xương thường xảy ra khi bé nhảy từ sofa, giường xuống hoặc tuột khỏi tay người bế. Chân trước của Pom con rất mảnh. Bé đau, không chịu chạm chân xuống đất, chân sưng hoặc lệch thì đưa đến phòng khám thú y ngay, không tự nắn hay bó ở nhà.

Trong nhà, trải thảm chống trơn ở chỗ bé hay chạy và làm bậc lên xuống sofa. Bế bé thì một tay đỡ ngực, một tay đỡ mông, không nhấc bé bằng hai chân trước. Trẻ nhỏ muốn ôm bé thì nên ngồi xuống sàn.

Bệnh tim ở Pom có phải do bị hù dọa?

Không phải. Hai bệnh tim hay gặp ở Pom là thoái hóa van hai lá ở chó lớn tuổi và còn ống động mạch (PDA), một dị tật có từ lúc sinh. Cả hai đều không do bé bị hù dọa hay chạy nhảy nhiều mà ra. Câu “gần một nửa số Pom bị bệnh tim” lan truyền trên mạng cũng không có nguồn chuyên môn nào tụi mình kiểm chứng được.

Còn ống động mạch thường được phát hiện khi bác sĩ nghe thấy tiếng thổi ở tim lúc khám chó con. Vì vậy, buổi khám đầu tiên sau khi đón bé về nên có phần nghe tim. Phát hiện sớm thì có hướng can thiệp.

Bệnh van tim ở chó lớn tuổi tiến triển âm thầm qua nhiều năm. Ba mẹ để ý các dấu hiệu: ho về đêm, thở nhanh ngay cả lúc ngủ, mau mệt khi đi dạo, bụng to dần. Pom từ tuổi trung niên nên được nghe tim trong mỗi lần khám định kỳ. Bé đột ngột ngất, ngã quỵ, thở gấp không dứt hoặc nướu tái nhợt thì phải đưa đi cấp cứu thú y ngay.

Vì sao Pom hay nôn và đi ngoài phân lỏng?

Đa số trường hợp là do ăn sai thứ hoặc đổi thức ăn quá đột ngột. Pom nhỏ con nên một miếng đồ ăn của người, một ít sữa tươi hay chút nước bẩn đã đủ làm bé nôn hoặc tiêu chảy. Cả nhà nên thống nhất không cho bé ăn đồ trên bàn. Hành, tỏi, sô cô la, nho và kẹo có xylitol còn gây ngộ độc, không chỉ đau bụng.

Khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam thêm một rủi ro: hạt đã mở bao dễ hút ẩm và mốc. Ba mẹ cất hạt trong hộp kín, để nơi khô ráo, rửa chén nước và thay nước mỗi ngày. Khi cần đổi loại hạt, trộn dần hạt mới vào hạt cũ trong vài ngày.

Nôn một lần rồi vẫn ăn, vẫn chơi thì ba mẹ có thể theo dõi tiếp. Nôn nhiều lần, tiêu chảy ra máu, bỏ ăn, lừ đừ hoặc bụng chướng thì đưa bé đến bác sĩ thú y ngay, đặc biệt là Pom con vì bé mất nước và tụt đường huyết rất nhanh. Đừng tự cho bé uống thuốc của người hay men tiêu hóa khi chưa có chẩn đoán. Nôn có thể là dấu hiệu của ngộ độc, tắc ruột hay viêm tụy.

Pom tăng cân, rụng lông, uống nhiều nước có phải bệnh nội tiết?

Có thể, và phải xét nghiệm máu mới biết chắc. Ở chó, bệnh tuyến giáp hay gặp là suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém), còn cường giáp thì hiếm. Suy giáp làm bé tăng cân dù ăn không nhiều, lười vận động, sợ lạnh, lông mỏng và rụng.

Ba mẹ nên biết thêm hai bệnh nội tiết khác là Cushing (tuyến thượng thận tiết quá nhiều cortisol) và tiểu đường. Dấu hiệu chung cần để ý là uống nước nhiều hẳn, đi tiểu nhiều, bụng phệ, rụng lông đều hai bên thân. Riêng với Pom, rụng lông còn có thể do chứng rụng lông đen da (alopecia X). Bác sĩ phải phân biệt.

Không loại thức ăn nào ngăn được bệnh nội tiết. Thứ ba mẹ kiểm soát được là cân nặng, vì mỡ thừa làm bệnh khí quản và khớp của Pom nặng thêm. Từ tuổi trung niên, bé nên đi khám định kỳ có xét nghiệm máu để phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng rõ.

Chọn bé Pom thế nào để bớt rủi ro bệnh di truyền?

Hãy xem bố mẹ bé và giấy tờ phả hệ trước khi quyết định. Xẹp khí quản, trật xương bánh chè và còn ống động mạch đều có yếu tố di truyền, nên biết bé đến từ dòng nào giúp ba mẹ hiểu rủi ro. Giấy tờ không phải lời hứa rằng bé sẽ không bao giờ bệnh. Vì vậy, dù đón bé ở đâu, ba mẹ vẫn nên lựa chọn những trại nhân giống uy tín, có chiều sâu về gene, các con giống được chọn lọc theo đúng tiêu chuẩn FCI.

Nếu ba mẹ đang tìm một bé Pom để đón về và muốn tận mắt xem bố mẹ các bé ở trại cùng giấy tờ, phả hệ FCI của bố mẹ, cứ nhắn Zalo 0988 883 791 hoặc 0368 507 934 để hẹn lịch ghé 52 Lê Lai, Phường Bảy Hiền, TP.HCM.

Số liệu y khoa trong bài được bác sĩ thú y Home Pet Veterinary Clinic duyệt ngày 13 tháng 10 năm 2026.