Nội dung bài viết

Nguồn gốc chó Phốc sóc (Pomeranian) bắt đầu từ đâu?

Chó Phốc sóc (Pomeranian) có tổ tiên là các giống chó Spitz cỡ lớn ở bắc và trung Âu, rồi được người Anh chọn nhỏ dần qua nhiều thế hệ thành bé Pom ngày nay. Giống này không có một quê hương hay một thời điểm khai sinh duy nhất.

Theo các nguồn tham khảo, nguồn gốc chó Phốc sóc gồm nhiều giai đoạn: dòng Spitz cổ ở châu Âu, cái tên lấy từ vùng Pomerania, rồi công thu nhỏ của các nhà nhân giống người Anh.

Bé Pom nào ở trại tụi mình cũng còn giữ ba nét của tổ tiên Spitz: tai nhỏ dựng, bộ lông hai lớp dày và cái đuôi cuốn lên lưng. Dòng của trại chọn thêm mặt ngắn kiểu baby face và size nhỏ.

Hình khắc trên một chiếc bình đồng Hy Lạp cổ (theo ghi chú của ảnh, thuộc thế kỷ 2 trước Công nguyên) vẽ một con chó kiểu Spitz lông dài, đuôi cuốn. Kiểu chó này đã xuất hiện trong nghệ thuật từ rất lâu trước khi có tên Pomeranian.

Hình khắc chó kiểu Spitz với lông dài, đuôi cuốn, trên bình đồng Hy Lạp cổ, nền cây cối.

Tổ tiên của Pom là những chú chó to khỏe, làm việc cạnh con người: giữ nhà, trông gia súc. Pom xuống từ dòng Spitz cổ này, không có chuyện lai hai giống hiện đại để ra bé.

Chó Pomeranian trưởng thành, lông kem, ảnh đen trắng ngả nâu kiểu xưa, ngậm con vật nhỏ lông nâu.

Tên Pomeranian lấy từ đâu?

Tên Pomeranian lấy từ vùng Pomerania ven bờ nam biển Baltic, nay chia giữa bắc Đức và Ba Lan. Cái tên không có nghĩa mọi tổ tiên của Pom đều sinh ra ở đó: chó Spitz đã sống khắp bắc và trung Âu, còn Pomerania là nơi gắn bó nhiều với chúng và được cho là góp phần thu nhỏ vóc dáng.

Từ thế kỷ 18, nhà tự nhiên học Thụy Điển Carl Linnaeus đã dùng tên Canis Pomeranus. Như vậy cái tên này đã quen thuộc ở châu Âu từ rất sớm.

Tranh khắc đen trắng vẽ chó Pomeranian lông dài xù, tai nhọn, đuôi cong lên lưng, nền tối.

Mỗi nước một tên. Người Pháp gọi chó kiểu này là Chien de Pomeranie, Lulu hay Lou-Lou. Người Hà Lan gọi là Wolfshond, sau thành Keeshond. Người Ý có giống Volpino Italiano.

Tranh khắc cổ chó Pomeranian lông trắng kem, đuôi xoăn, đứng trên cỏ dưới bầu trời đêm trăng khuyết.

Ở Đức, họ Spitz được gọi theo cỡ, gồm năm tên sau:

Wolfspitz (hay Keeshond)
Grossspitz (Spitz cỡ lớn)
Mittelspitz (Spitz cỡ vừa)
Kleinspitz (Spitz cỡ nhỏ)
Zwergspitz (Spitz lùn, tức Pomeranian)

Theo FCI, Pom nằm trong tiêu chuẩn Spitz Đức, là cỡ nhỏ nhất của họ này, và nước xuất xứ được ghi là Đức. Ở Anh, Mỹ, Úc cùng một số nước khác, Pom được công nhận và đem đi thi như một giống Toy riêng. Khi những bé nhỏ hơn được gây dựng ở Anh, tên Pomeranian vẫn được giữ lại.

Pomeranian thời xưa to cỡ nào?

Những bé Pom đầu thế kỷ 19 cao khoảng 18 đến 20 inch (khoảng 46 đến 51 cm) và có bé nặng tới 20 pound (khoảng 9 kg). Con số đó to hơn rất nhiều so với một bé Pom trưởng thành ở trại.

Cuốn sách của William Taplin xuất bản ở London năm 1803 ghi lại hình dáng loại chó này: bờm cổ rất lớn, tai ngắn nhọn dựng đứng, mũi và mắt phần lớn màu đen, đuôi to cuộn trên lưng. Người Anh lúc đó gọi nó là chó cáo vì phần đầu giống cáo.

Tranh sơn dầu cổ: người đứng cầm gậy giữa ba chó lông xù, nền cảnh thiên nhiên vàng nâu

Màu lông thời đó cũng không đơn điệu. Phần lớn là vàng nhạt hoặc kem, có bé trắng, vài bé đen và rất hiếm bé có đốm. Pom chưa bao giờ chỉ có một màu.

Chó Pomeranian lông trắng xù đứng nhìn về phía máy ảnh trên nền cỏ, ảnh đen trắng kiểu cũ.

Bờm cổ dày, tai ngắn dựng, mũi mắt đen, đuôi cuộn lên lưng: bốn nét mô tả năm 1803 vẫn là nét chuẩn của Pom sau hơn hai thế kỷ.

Chó Pomeranian lông xù đứng trên bãi cỏ trước hàng rào lưới sắt, ảnh đen trắng cổ.

Pomeranian nhỏ lại bằng cách nào?

Pom nhỏ lại từ từ qua nhiều thế hệ, khi người nuôi liên tục chọn những bé nhỏ hơn làm giống mà vẫn giữ bộ lông, cái đuôi cuốn lưng và vẻ lanh lợi. Không có chuyện một giống chó kéo xe to lớn đột ngột thành bé cưng bỏ túi.

Năm 1761, Hoàng hậu Charlotte kết hôn với vua George III và mang chó của bà sang Anh. Những con chó này thường được gọi là chó Pomeranian hay chó sói, và to hơn Pom trên sàn thi bây giờ. Nữ hoàng Victoria sau đó nuôi, nhân giống và đem Pom đi thi, làm giống chó này nổi tiếng hẳn lên.

Chú chó Pomeranian lông xù màu xám nhạt được ôm trong tay, nền là tường gạch và cây leo trong ảnh đen trắng cũ.

Pom xuất hiện ở các triển lãm chó tại Anh từ thập niên 1860. Năm 1891, câu lạc bộ giống Pom đầu tiên của Anh được thành lập.

Ảnh đen trắng cổ: hai chú Pomeranian lông trắng đứng trên bục triển lãm ngoài trời, phía sau có lều và hàng cây xanh.

Tiêu chuẩn giống được công bố năm 1898 và sửa lại năm 1909. Ở Mỹ, AKC công nhận giống vào năm 1900.

Chú chó Pomeranian lông trắng xù ngồi trên bục phủ vải, cạnh lá cờ Mỹ, ảnh đen trắng cổ.

Đầu thế kỷ 20, Pom cỡ Toy dần chiếm ưu thế ở sàn thi, dù các tiêu chuẩn đầu tiên vẫn công nhận cả Pom nhỏ lẫn Pom lớn hơn. Trong tư liệu cổ về dòng Toy (Zwerg-Spitz), chú Halliford Billy được dùng làm ví dụ về ngoại hình.

Chú chó Pomeranian lông xù sẫm màu, đứng trên bệ tối, nhìn về phía máy ảnh, ảnh đen trắng cổ.

Một tờ báo ngày 13/3/1920 có mục “The Pomeranian” đăng ảnh chú Perivale Golden Bracket của bà Viola G. Proctor: lông dày, bờm sẫm quanh cổ và ngực.

Ảnh đen trắng cũ của chú chó Pomeranian lông dày, đứng nghiêng, bờm lông sẫm màu quanh cổ và ngực.

Ảnh 100 năm trước cho thấy Pom giữ lại những gì?

Tấm ảnh năm 1913 chụp một bé Pom đen xù đứng trên bãi cát. Bộ lông bông và dày đã giống Pom bây giờ.

Chú chó Pomeranian lông đen xù đứng trên bãi cát, ảnh đen trắng cổ điển chụp năm 1913.

Năm 1915, một người bế bé đen trước cánh cửa gạch cũ. Pom thời đó đã là chó cảnh nuôi ngay trong nhà.

Chó Pomeranian lông đen bông xù được người bế trước cửa gạch cũ, ảnh đen trắng chụp năm 1915.

Một tấm ảnh 1915 khác chụp bé kem xù được ôm trong tay, bên cạnh thùng gỗ và bức tường gạch. Từ đầu thế kỷ 20, Pom đã làm bạn đồng hành của người.

Chó Pomeranian lông xù màu kem được ôm trong tay, đứng cạnh thùng gỗ và tường gạch cũ, ảnh đen trắng.

Năm 1930, một bé trắng xù được dắt bằng dây trên bãi cỏ. Dắt Pom đi dạo bằng dây không phải thói quen mới.

Chó Pomeranian lông trắng xù đứng trên bãi cỏ, được dắt bằng dây, phía sau là hàng rào lưới cũ.

Ảnh năm 1947 chụp sáu bé ngồi chung một bệ gỗ, có bé đen, bé kem, bé trắng. Nhiều màu trong cùng một nhóm là chuyện quen thuộc của giống này từ lâu.

Sáu chú chó Pomeranian ngồi trên bệ gỗ, lông đen, kem và trắng, ảnh đen trắng cổ điển.

Bộ lông hai lớp dày là di sản của vùng Baltic lạnh. Bé đen ngồi trên thùng gỗ trong ảnh năm 1915 đã xù đầy như vậy.

Chó Pomeranian lông đen ngồi trên thùng gỗ, nền tường gạch và cửa gỗ, ảnh đen trắng cổ.

Một bé đen khác đứng nghiêng, tai dựng. Mô tả năm 1803 viết đầu Pom giống cáo, còn dòng của trại chọn mặt ngắn kiểu baby face, một hướng chọn lọc riêng của tụi mình.

Chó Pomeranian lông đen bông xù, tai dựng, đứng nghiêng trên nền sáng, ảnh đen trắng cũ năm 1915.

Mỗi nét đẹp của Pom hôm nay là kết quả của nhiều thế hệ chọn lọc. Vì vậy người nhân giống nghiêm túc phải giữ phả hệ rõ ràng cho từng con giống.

Pomeranian lông đen xù ngồi trên thùng gỗ, có dây xích, ảnh đen trắng cổ, nền tường gạch.

Phả hệ cho biết một bé thuộc dòng nào. Tất cả các con giống trong trại tụi mình đều đầy đủ giấy tờ, phả hệ FCI rõ ràng, đúng với phương châm một bé Pom không chỉ cần đẹp mà phải đúng.

Chó Pomeranian lông trắng xù ngồi trên ghế mây ngoài trời, nhìn thẳng ống kính, ảnh đen trắng cổ.

Bộ lông dày của Pom có hợp khí hậu TP.HCM không?

Bộ lông hai lớp hợp xứ lạnh, nên ở TP.HCM bé dễ bị nóng hơn nhiều ba mẹ nghĩ. Giữ bé trong phòng thoáng mát và tránh dắt ra nắng trưa. Bé thở gấp, lả đi, nghi say nắng thì đưa đến phòng khám thú y ngay, và làm mát cơ thể bằng nước mát (không dùng nước đá) trên đường đi. Việc này không thay thế việc khám.